Cháu không hiểu nổi, thưa Bác

Chỉ còn ít giờ nữa là bước sang ngày 19-5 thiêng liêng, kỷ niệm 123 năm Ngày sinh của Bác. Cháu năm nay chưa đến 30 tuổi, mẹ cháu đã mất vì một căn bệnh hiểm nghèo, bố cháu đã 79 tuổi, xin Bác tha tội, vừa bằng tuổi khi Bác mất. Mấy hôm nay cháu trằn trọc nhiều đêm không tài nào chợp mặt.

Theo dõi trên Đài cháu rất băn khoăn, tại sao những người yêu nước nồng nàn như bạn Phương Uyên và bạn Nguyên Kha vừa bị Tòa án của ta kết án 6 năm và 8 năm tù về “tội” chống phá Nhà nước. Khi đọc thông tin về nội dung “phạm tội” của các bạn nói trên, cháu chỉ thấy nổi lên là “tội” dám chống Trung Quốc, mà bạn Phương Uyên lấy máu mình viết áp phích kiên quyết chống bon”Tàu khựa” Phương Uyên, căm thù Tàu, chống Tàu, nhưng tại sao lại gọi là “Tàu Khưa”? Cháu nghĩ đây chỉ là một cách gọi cũng giống như nhiều thời ở Trung Quốc đã gọi dân tộc ta là “bon An Nam” tỏ ý khinh miệt mà. Cháu nghĩ, trong quan hệ xã hội, người để được người ta yêu, người ta kính thì lúc nào người ta cũng tôn kính, gọi bằng danh xưng tôn trọng, còn người ta ghét thì gọi là “thằng” là “con” thậm chí gọi là “lũ chó”. Đây cũng là điều diễn ra trong cuộc sống bình thường hằng ngày. Nếu chỉ vì “cách gọi” mà bỏ tù người ta thì cháu thấy nó tội nghiệp, thậm chí nó bất công ghê gớm.  

Xâu chuỗi sự việc lại, cháu thấy nhiều năm gần đây, ta cho mở nhiều phiên tòa “rất chóng vánh” để tuyên án kết tội những người phạm vào điều 88 Bộ Luật hình sự, tức là can tội chống lại Nhà nước. Nhưng trong vụ này, cả hai bị can đều khai rằng họ không chống Nhà nước, và có thể chống Đảng chứ không chống Nhà nước. Đảng ta hiện nay lãnh đạo Nhà nước, lãnh đạo chứ Đảng không phải là Nhà nước. Suy đến cùng thì trong xã hội ta, nhiều người đã và đang chống phá Nhà nước một cách ghê gớm, nhưng có làm sao đâu, chẳng thấy ai bị kết tội. Những kẻ làm thất thoát hàng triệu nghìn tỷ đồng, làm phá sản hàng trăm nghìn doanh nghiệp, đẩy hàng chục vạn công nhân lao động ra đường, thất nghiệp và cuộc sống cực khổ vô cùng. Những kẻ quyết sách những chủ trương chính sách gây ra sự phân hóa giầu nghèo “kẻ ăn không hết, người lần chẳng ra”…Cho người nghèo được một vài đồng của bố thí họ rùm beng quay phim, chụp ảnh, “nối vòng tay lớn” kể công, nhưng thực chất những người nghèo ở nước ta vẫn còn là con số lớn, rất lớn…

Và trọng tội nhất, cháu đọc được trong một tài liệu, thì ngay trong khi chủ nghĩa cộng sản đang trị vì nước ta, đã không còn Mục Nam Quan, hai phần ba Thác Bản Giốc (nơi mà chú Đức Như, một đồng nghiệp của Bố cháu đã chụp bức ảnh được giải thưởng quốc tế), dùng mọi thủ đoạn lấn chiếm 50.000 mét vuông đất của Việt Nam dọc biên giới với họ. Năm 1974 họ chiếm đảo Hoàng Sa, 1988 chiếm Gac Ma…

Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước ở cả hai miền hơn 10 triệu người Việt Nam đã chết để “bảo vệ” phe xã hội chủ nghĩa, gần gũi là bào vệ Trung Quốc và “đánh Mỹ đến người Việt Nam cuối cùng”. Cháu ra đời và lớn lên sau cuộc chiến tranh ấy, chỉ biết sự kiện qua học sử và nghe bố cháu kể lại. Bố cháu bảo năm 1979, thật sự có chiến tranh với xâm lược Bắc Kinh, tức là bị Tàu xâm lược. Hồi đó, họ huy động đến 60 vạn quân mở cuộc tấn công trán sang 6 tỉnh biên giới phía Bắc Việt Nam, giết hại hàng vạn binh sĩ và nhân dân các dân tộc ở các tỉnh biên giới. Từ ngày ấy đến nay, họ không ngừng lần chiếm đất đai, biển đảo Việt nam và hình như chỗ nào trên biển đông cũng là “ao nhà” của họ. Hiện nay, sâu trong lãnh thổ Việt nam, hàng nghìn lính Tàu gian manh đã cố tình giả dạng đứng chân trên dải Tây Nguyên với việc khai thác bô-xít. Cháu được biết bô-xít là thứ rẻ độn, mua đâu cũng có hàng tỷ tấn, tại sao chúng đòi sang khai thác bằng được ở Tây Nguyên nước ta. Vì nhiều nhà chiến lược nhìn vào Tây Nguyên của Việt Nam đã kết luận: ai chiếm được Tây Nguyên thì kẻ đó chiếm được Đông Dương. Trung Quốc cũng đang chiếm cứ 300.000 ha rừng đầu nguồn phía Bắc do bọn quan tỉnh tham lam bán cho chúng  

Thưa Bác, đấy là vài nét trên đất liền, nước ta không còn nguyên vẹn như hồi Bác còn sống nữa. Còn về biển, chúng ra cũng đã bị hi sinh rất nhiều từ các cuộc chiếm đảo của quân Tàu, nay nó lại “lưỡi bò, lưỡi bê” hòng độc chiếm biển đông, gây cho ta không ít khó khăn. Dường như ngày nào cũng có một cuộc chiến tranh, lúc thì lộ diện lúc thì đội lốt ngư dân, khi thì ra mặt “hải giám” từng bước lấn chiếm, đi đến thôn tình biển đảo nước ta và các nước có chung hải phận biển Đông. Một nước có gần 1,4 tỷ dân, cộng lại giá trị sản phẩm do dân làm ra đứng thứ hai thế giới, vậy mà đối với Việt Nam ta, chưa lúc nào họ từ bỏ âm mưu thôn tính.  

Thưa Bác, nhân dân Việt Nam, như chúng cháu được Bác dạy, chưa bao giờ bị khuất phục bởi ngoại bang và là một dân tộc luôn luôn chiến thắng quân xâm lược, gần đây là chiến thắng quân xâm lược Pháp, đế quốc Mỹ và cả quân xâm lược Trung Quốc. Như Bác đã dạy: Các Vua Hùng có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước” Muốn giữ nước thì phải nhìn rõ mặt kẻ thù. Không biết rõ kẻ thù thì không thể chiến thắng. Nhưng kẻ đang hàng ngày “gậm nhấm” mưu mô xâm chiếm nước ta, định nuốt chửng nước ta thì lại đó không phải là kẻ thù, không được làm gì có hại đến “thanh danh”, có hại đến cam kết “16 chữ vàng” và quan hệ “bốn tốt”. Chúng cháu chưa bao giờ lại thấy một số người nước ta lại u mê đến như vậy.


  

Trong lứa tuổi trẻ chúng cháu hiện nay có đến hàng triệu bạn nam nữ hằng ngày theo dõi thông tin trên các Trang mạng thông qua In-to-nét. Ngày nay có In-tơ-nét, không một ai có thể bưng bít thông tin, vì thế chúng cháu được bắt nhạy thông tin. Từ vụ án anh Cù Huy Hà Vũ đến vụ án Phương Uyên và Nguyên Kha, chúng cháu thấy, Phương Uyên và Nguyên Kha cùng nhiều bạn trẻ khác đang bị đe dọa, cầm tù, nhất định phải được tự do. Nhân dân Việt nam phải được bầy tỏ lòng yêu nước chống xâm lược của mình. Đó mới là thực hiện theo lời dạy của Bác đấy ạ !  

Từ ngày Bác mất, họ nhanh quên lời Bác, làm mất lòng dân, làm hại nhân dân, mà vẫn chưa bị xử lí. Ngược lại, những người con yêu nước như Phương Uyên và Nguyên Kha, và hàng triệu bạn trẻ thế hệ chúng cháu thể hiện lòng yêu nước thì lại bị cấm đoán, bị kết án tù. Ngày xưa, Bác và nhiều vị lãnh đạo Đảng đã bị đế quốc cầm tù, thậm chí tử hình vì cái tội “yêu nước” Việt Nam. Liệu ngày nay, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, một đảng luôn tuyên bố là yêu nước nhất, vì dân nhất lại đi bỏ tù những người yêu nước có hành động chống kẻ thù xâm lược.

Thật cháu không sao hiểu được, thưa Bác?

Nguyễn Thành Trung

(Tit do chủ blog đặt)

 

Cơm và Phở - Chuyện phiếm của Gã Siêu.

Trong một số báo gần đây, gã đã phân tích lời các cụ ta ngày xưa đã bảo : Ông ăn chả, bà ăn nem. Đại khái có nghĩa là : Nếu ông có bồ nhí, thì bà cũng phải có kép nhỏ.Nói như vậy, thì hơi bị oan cho quí bà quí cô một tí, bởi vì người phụ nữ thường sống bằng cả trái tim của mình và tình yêu đối với họ bao giờ cũng chiếm địa vị số một. Do đó, họ thừơng chung thủy và ít khi đi hoang trong tình yêu.Còn đờn ông con giai thì khác. Tục ngữ cũng đã bảo :
 

Đờn ông những tám lá gan.

Lá ở cùng vợ, lá toan cùng người.

Vì thế, chuyện ăn nem của các ông chồng xem chừng có vẻ như khí bị nhiều. Thực vậy, khung cửa đầu tiên để cho tình yêu đi vào người đờn ông thường là con mắt. Người đờn ông dễ bị hớp hồn bởi vẻ đẹp bên ngoài. Chẳng thế mà “ranh ngôn thời nay” đã bảo : Lập gia đình giống như đi ăn nhà hàng với bạn bè. Bạn gọi món bạn muốn, nhưng khi nhìn thấy những gì người khác gọi, bạn lại ước chi mình đã gọi giống như vậy. Câu ranh ngôn này thực đúng với kinh nghiệm, với qui luật của muôn đời :Vợ người thì đẹp, văn mình thì hay.

Trong những năm gần đây, báo chí tại Việt Nam không còn dùng cái phạm trù “chả và nem” nữa, bởi vì nó đã xưa rồi Diễm ơi, nhưng lại thích dùng cái phạm trù “cơm và phở”. Cơm ám chỉ bà xã, còn phở ám chỉ bồ nhí.Gã xin ghi lại nơi đây những lời phát biểu thật hăng tiết vịt trong cuộc đấu láo vung vít tại một câu lạc bộ “bồ nhí”. Mấy ông to gan lại bạo phổi, muốn thiết lập phòng nhì, đã vuốt chòm râu dê của mình mà xuất khẩu thành thơ. Ông thì ngâm nga :

Vợ là địch,
Bồ bịch mới là ta.
Khi chiến sự xảy ra,
Ta buộc về với địch,
Nằm trong lòng địch,
Ta vẫn nhớ đến ta.

Có ông lại cười khà khà mà ví ví von von :

Sáng chở cơm đi ăn phở.

Trưa chở phở đi ăn cơm.
Chiều cơm về nhà cơm, Phở về nhà phở.
Tối Nằm với cơm, mà vẫn mong về phở.

Nói thế thì nói, nhưng vẫn phải luôn luôn đề cao cảnh giác :
 

Vợ là cơm nguội  của ta
Nhưng là phở tái của cha láng giềng!!!

Hôm nay, gã xin dựa vào một tài liệu bất ngờ chộp được ở đâu đó để phân tích về những cái lợi và những cái hại của cơm và của phở.

• Nhận định thứ nhất, đó là cơm thường được ăn khi đói, còn thường được ăn khi…thích.

Thực vậy, thiên hạ thường bảo :Con người ăn để mà sống, chứ không sống để mà ăn. Như một chiếc máy, muốn chạy tốt thì cần phải nạp đủ nhiên liệu, con người cũng vậy, chính khi ta ăn là lúc ta nạp nhiên liệu vào cho cơ thể, nhờ đó cơ thể mới có thể lao động : ăn để mà sống. Như thế, ăn trở thành một sinh hoạt chính yếu nơi con người. Ta phải vất vả, bới đất nhặt cỏ, đổ mồ hôi sôi nước mắt mới tìm được chén cơm manh áo cho bản thân và gia đình.Tuy nhiên, nếu nghĩ rằng : sống để mà ăn, thì chuyện đời lại mang một ý nghĩa khác. Lúc bấy giờ, người ta sẽ ăn cho khoái khẩu, hay ăn cho thỏa mãn…nhục dục, như một số nhà đạo đức đã lên tiếng chỉ trích. Và thánh Phaolô cũng đã diễn tả :Họ lấy cái bụng của mình làm chúa. Bình thường, nếu đói thì phải ăn, bẵng không, tay chân sẽ bủn rủn, thậm chí con ruồi đậu vào mép cũng chẳng buồn xua. Lúc ấy, bỗng cảm thấy mình là “người Việt mắt hoa” chính hiệu con nai vàng ngơ ngác, hay lại cảm thấy như có cả một sư đoàn kiến đang lổm ngổm bò trong bụng. Đối với người Việt Nam, thực phẩm được nhồi nhét vào cái bao tử rỗng tuếch lúc bấy giờ thường là cơm. Chín hột gạo mới được một hột cơm :
 

Ai ơi bưng bát cơm đầy
Dẻo thơm một hột, đắng cay muôn phần.

Tóm lại, cơm thường được ăn khi đói, còn phở thì khác. Phở thường được ăn khi…thích. Cũng vậy, khi hứng tình nổi lên, nhất là trong túi lại rủng rỉnh có một nắm tiền, anh chồng chán cơm bèn đi tìm…phở để xơi cho đã thèm, hay nói cách khác, chán bà xã bèn đi tìm…bồ nhí để mà hú hí nơi phòng khách sạn, nơi quán bia ôm hay cà phê đèn mờ.

• Nhận định thứ hai, đó là cơm thì thường đơn giản, còn phở thì thường đa dạng.

Thực vậy, chỉ việc vo gạo và cho vào nồi, rồi đổ nước và đun lên, thế là xong ngay một nồi cơm. Đơn giản chỉ có vậy. Hơn thế nữa, ngày nào ta cũng xơi cơm, ít là hai lần, thành thử cơm trở thành một thứ thực phẩm quá quen thuộc. Thậm chí, đôi lúc vì quá quen thuộc mà hóa ra nhàm chán. Trong lúc nhàm chán, “ngấy đến tận cần cổ”, thấy cơm mà nuốt chẳng vô, người ta bỗng thèm phở.Đi qua một tiệm phở, chỉ cần ngửi thấy cái hương vị thơm tho bốc lên từ thùng nước lèo, là nước miếng đã đầy tràn cả miệng. Phở thật tuyệt vời và đa dạng.

Trước hết, phở đa dạng về chủng loại.  

Ở miền Nam gã thấy có phở gà, phở bò. Riêng về phở bò, thì có phở tái và phở chín. Nhưng ở miền Bắc, có lần đi chơi vịnh Hạ Long, bất ngờ ghé vô một quán bên đường để ăn sáng, gã còn thấy có cả phở vịt và phở ngan nữa. Có lẽ vì sợ bị lây nhiễm bệnh cúm gà, mà thiên hạ đã chế biến thành những thứ phở “tương cận” chăng ? Trước năm 1975, tại Saigon có những tiệm phở thật nổi tiếng, đã từng…chui vào văn học sử, vì được ngòi bút của mấy ông văn thi sĩ đá động tới. Thậm chí báo Văn Học còn phát hành cả một số đặc biệt, để chỉ nói về phở mà thôi. Điểm qua những tiệm nổi tiếng, gã thấy người ta ca tụng phở gà ở đường Hiền Vương, phở Tàu Bay ở đường Lý Thái Tổ, phở Quyền và phở 94 hình như ở đường Võ Tánh, Phú Nhuận…Tại những tiệm nổi tiếng này, người ta phải xếp hàng và chờ đợi tới phiên của mình, mới có được một tô phở nóng.

Tiếp đến, phở còn đa dạng về khẩu vị.

Bước vào một tiệm phở, ta có thể gọi tái hay chín. Mà tái thì còn có thể là tái nạm gầu, rồi cộng thêm với nước béo. Trước một tô phở nóng hổi như đang bốc khói, tùy sở thích ta có thể nêm tương đậu và tương ớt, vắt thêm một vài miếng chanh, rồi lại còn ngắt mấy cọng rau thơm mà bỏ vô. Quả thực là đậm đà khó quên. Chẳng thế mà phở đã trở thành một món ăn đặc sắc của người Việt Nam ở trong nước cũng như ở ngòai nước. Và ông Clinton, tổng thống nước Mỹ, khi sang thăm Việt Nam, đã đi bát phố và cũng đã xơi một tô phở. Từ Saigon ra Hà Nội, ban sáng ghé vô tiệm phở mà cảm thấy tức anh ách, bởi vì phở Hà Nội không có tương ớt và rau thơm, mà chỉ có bột ngọt, nên nó có vẻ nhạt nhẽo vô duyên sao ấy. Chính vì những lý do trên, phở thường thơm tho và hấp dẫn hơn cơm, ấy là gã chưa nói tới những trường hợp gặp sự cố, nồi cơm bị trên sống, dưới khê, tứ bề nhão nhoét…thật là chán mớ đời. Cũng thế, bà xã suốt ngày ở với ta, sáng tối đụng đầu nhau theo kiểu :
 

Đi ra chỉ mình với ta,
Đi vào thì cũng chỉ ta mới mình.

Miết rồi hóa nhàm hóa chán. Ấy là gã chưa nói tới trường hợp có những bà vợ, một khi đã “đưa chàng về dinh” thì không còn lo lắng tới ngoại hình của mình nữa.  Trước kia chải chuốt bao nhiêu, thì bây giờ lại lôi thôi lếch thếch bấy nhiêu. Mặt mũi thì lem luốc chẳng còn hình tượng người ta. Áo quần thì xốc xếch ống cao ống thấp.  Trong khi đó, bồ nhí thì lại đa dạng về cách thức ăn mặc và chiều chuộng, thành thử “cuốn hút” hơn, khiến ông chồng cứ chết mê chết mệt, chứ chẳng phải bùa mê thuốc lú nào cả.

• Nhận định thứ ba, đó là cơm thường được ăn ở nhà, còn phở thường được ăn ở quán, mà bầu không khí ở quán thường thì vui hơn ở nhà.

 

Thực vậy, bầu không khí ở nhà thường tẻ nhạt, nhất là khi bà vợ mắc phải chứng bệnh…than. Ông chồng suốt ngày vất vả làm việc để kiếm tí tiền còm, như cánh chim tha mồi về tổ. Và khi về tới tổ, thường mong muốn được nghỉ ngơi, được chiều chuộng cho bõ công sức lao động của mình. Thế nhưng, vừa chui đầu vào nhà là đã phải nghe những điệp khúc buồn. Nào là thời buổi gạo châu củi quế. Nào là vật giá leo thang. Nào là con cái ngang bướng ngỗ nghịch. Nào là bệnh tật đau yếu…Thôi thì trăm thứ bà giằng. Bầu không khí tẻ nhạt đã đành, mà nhiều lúc nó còn trở nên căng thẳng và ngột ngạt. Chẳng hạn như khi người ta còn đang bất đồng ý kiến với nhau về chuyện mua sắm hay về chuyện dạy bảo con cái. Chẳng hạn như khi người ta còn đang giận hờn với nhau về chuyện ông xã đi phố với một bóng hồng lạ lẫm hay về chuyện bà xã bị bể hụi, vay mượn tùm lum nên nợ nần cứ giáng xuống trên đôi vai gầy.
Trong khi đó, ở quán người ta được tự do ăn, tự do nói, tự do cười, nhất là khi gặp được mấy tên bạn chí cốt nữa, tha hồ mà “xả sú bắp”, cộng thêm vào đó mấy cô chiêu đãi viên cứ lượn qua lượn lại trong bộ áo quần quá nghèo đến độ thừa da thiếu vải. Còn cô bồ nhí thì lại sẵn sàng gắp giùm mồi để bỏ vào miệng, sẵn sàng nâng hộ cốc để đổ bia vào mồm, sẵn sàng cho mượn bờ vai để tựa đầu, cũng như sẵn sàng cho mượn cặp đùi để gếch chân, rồi lại còn khăn nóng khăn lạnh…Thảo nào mấy ông xã cứ vắt óc đưa ra một ngàn lẻ một lý do để dối gạt bà xã, nào hội họp, nào chiêu đãi, nào tiếp khách…tha hồ mà ghé quán. Cho tới lúc này thì phở đang chiếm phần ưu thế, dầu vậy cuộc đời bao giờ cũng có những chữ “nhưng” chết tiệt của nó. Chính vì những chữ nhưng chết tiệt này mà cơm dần dần lấy lại được vị trí số một của mình.

• Nhận định thứ tư, đó là cơm thường được bảo quản kỹ nên nguy cơ bị ngộ độc thấp, còn phở thường không được bảo quản kỹ nên nguy cơ bị ngộ độc cao.

 

Thực vậy, cơm được nấu chín và để trên bếp, tới khi ăn mới bắc xuống, nên bữa ăn trong gia đình bao giờ cơm cũng nóng và canh cũng sốt, cho nên rất an toàn và bảo đảm cho sức khỏe. Trong khi đó phở thì khác. Cách đây không lâu, báo chí tại Việt Nam đã phanh phui hầu hết những cơ sở làm bánh phở, tại Hà Nội và Saigon, vì muốn cho bánh phở được dẻo, dai và dòn, người ta đã dùng hàn the và thậm chí còn dùng cả “phoọc môn” ướp xác chết, mà cho vào bột gạo. Tất cả đều là những chất độc hại cho cơ thể.Thêm vào đó, thịt dư từ ngày hôm qua, bây giờ được tái phối trí bằng cách mấu lại cho thực khách xơi. Hay thịt được thái ra, để khơi khơi giữa trời và đất, mặc cho bụi bậm từ xe cộ và những người qua lại trên đường được cơn gió thổi tới mà bám vào. Rồi trong tiệm, ngổn ngang trên sàn những giấy lau bát, những giấy chùi miệng, những cọng rau không còn lá và cả những nước miếng, đờm rãi người ta khạc nhổ mà tương xuống. Có lần gã quan sát thấy vì đông khách, nên ông đầu bếp mồ hôi mồ kê nhễ nhại, thậm chí có cả những giọt mồ hôi vô tư rớt vào thùng nước lèo hay vô tư rơi xuống đống thịt đã được thái sẵn. Sống trong gia đình với bà xã, ta không sợ bị lây nhiễm bệnh tật, mà hơn thế nữa, còn được o bế về sức khỏe một cách tận tình và chu đáo :
 

Dù không sinh đẻ ra ta
Nhưng công nuôi dưỡng thật là lớn lao.
Khi ta đau ốm xanh xao
Vợ lo chăm sóc hồng hào khỏe ngay.

Chẳng thế mà để chống lại với những chứng bệnh do tệ đoan xã hội gây nên, người ta đang hô hào trở về nếp sống chung thủy, một vợ một chồng. Chứ còn lang bang hết cô này tới cô kia, không sớm thì muộn cũng sẽ rơi vào tình trạng liệt kháng nặng nề và trầm trọng. Ngày xưa người ta thường nói đến những chứng bệnh nguy hiểm như phong tình, hoa liễu, giang mai…Vi trùng “gồ nô”được phe chị em ta trao ban cho ta, để rồi bây giờ ta lại đem về tặng lại cho bà xã ta và gây nên hệ lụy đớn đau cho con cho cháu ta. Tuy nhiên, những chứng bệnh đã từng vang bóng một thời, đã từng làm mưa làm gió ấy, dường như đã chìm vào dĩ vãng, bởi vì hiện nay người ta đang ngán ngẩm trước cơn bệnh thế kỷ, cơn bệnh Sida vốn chưa có thuốc chữa và một trong những con đường lây nhiễm HIV, đó là quan hệ tình dục một cách bừa bãi.

• Nhận định thứ năm đó là khi ăn cơm, ta muốn ăn bao nhiêu cũng được và lại đỡ tốn tiền. Còn khi ăn phở, ta chỉ được ăn theo một chế độ nào đó và luôn phải…xùy tiền ra.

Đúng thế, cuối tháng lĩnh lương, ta chỉ việc hân hoan đem về giao nộp cho bà xã, còn mọi sự lỉnh kỉnh khác như tính toán cộng trừ nhân chia…bà xã sẽ phải lo tất tật. Lúc bấy giờ ta có thể vểnh chòm râu cá chốt lên mà phán :
 

Thế sự thăng trầm quân mặc vấn. 

Chuyện đời lên xuống anh hỏi làm gì.
Hay rít một điếu thuốc lào rồi “quắc mắt khinh đời cái bộ anh”. 

Đến bữa, ta chỉ việc xơi, xơi bao nhiêu cũng được. Thậm chí xơi cho đến độ căng rốn cũng chẳng ai bảo sao. Trong khi đó, lỡ đèo bòng bồ nhí ta phải lo toan mọi sự từ A cho tới Z, từ nơi ăn cho tới chốn ở, từ những nhu cầu chính yếu của kiếp người cho tới cả những phụ tùng lỉnh kỉnh của đờn bà con gái. Tất cả đều lệ thuộc vào cái vấn đề “đầu tiên”. Nếu không có những thủ tục đầu tiên này, thì e rằng ta sẽ bị bồ nhí đá văng cái rụp. Và nếu ví ta yếu, thì đường ai người ấy đi, bởi vì tình nghĩa đôi ta chỉ có thế mà thôi.
Tóm lại, khi không có tiền ta vẫn có thể về nhà ăn cơm, chứ đừng dại dột vác cái bản mặt tới tiệm phở. Hay nói cách khác, vì phở tốn tiền hơn cơm, nên ta chỉ có thể ăn phở khi ví ta đã căng phồng mà thôi. Phở làm cho ta tốn tiền hao bạc đã đành, mà nhiều lúc phở còn làm cho ta thân bại danh liệt. Không thiếu gì những ông tai to mặt lớn, chỉ vì nghe theo những lời đường mật của bồ nhí, hay chỉ vì không đủ khả năng cung phụng cho những nhu cầu của bồ nhí, nên đã can đảm ăn hối lộ, anh dũng biển thủ công quĩ, để rồi bây giờ âm thầm nằm trong nhà đá bóc lịch, “vắt chân lên trán” mà ngẫm nghĩ chuyện đời.

• Và sau cùng, nhận định thứ sáu đó là cơm thì ta phải ăn thường xuyên, còn phở thì không nhất thiết phải là như thế.

 
 

Như trên gã đã xác quyết : Cơm chính là thức ăn thường xuyên, mỗi ngày ta đều phải dùng tới hai ba lần ở nhà. Còn phở thì khác, xuân thu nhị kỳ ta mới đến tiệm. Thậm chí có người cả đời vẫn chưa biết mùi phở là như thế nào. Cũng thế, bà xã ở cạnh ta hai mươi bốn trên hai mươi bốn, ngày cũng như đêm. Còn bồ nhí thì khác, chỉ những lúc ta rửng mỡ và thừa tiền, hay những lúc ta thất bại chua cay, bị đời đá lên đá xuống, ta mới tìm chỗ giải khuây để trút bầu tâm sự hay để trả thù cuộc đời đen bạc. Chính vì thế, ta có thể kết luận một cách mạnh mẽ như sau : Dù phở hấp dẫn hơn cơm, nhưng ta chỉ có thể ăn cơm trừ phở, chứ chẳng thể nào ăn phở trừ cơm.
Đúng thế, nếu thử ăn phở dăm bữa liền, thế nào ta cũng cảm thấy xót ruột và nóng cả người, nóng âm ỉ từ trong lục phủ ngũ tạng, để rồi tìm về với cơm là món ăn truyền thống. Cũng vậy, sau những bước chân đi hoang, cặp kè với bồ nhí, thế nào cũng có lúc lương tâm thức giấc, ta bỗng nhớ tới vợ tới con. Ấy là gã chưa nói tới tình huống ta bất đắc dĩ phải ở ngoài vòng phủ sóng vì hết tiền, vì ốm đau hay vì thân bại danh liệt…Không sớm thì muộn, những ông chồng bạc bẽo ấy cũng sẽ ca bản : Tung cánh chim tìm về tổ ấm. Chả biết lúc bấy giờ bà xã có còn đủ khoan dung mà tha thứ cho hay không mà thôi. Ý thức được những tình huống não nùng và bi đát do phở gây nên, không chi bằng bây giờ , hỡi những ông chồng “yêu rấu”, ta hãy quyết tâm trở thành những ông xã….ngoan :
 

Chồng em không thích ăn quà,
Đi đâu cũng thích về nhà ăn cơm.
Con bò trọn kiếp nhai rơm
Chồng em trọn kiếp ăn cơm…ở nhà.

Tới đây gã xin mượn mấy dòng thơ…thẩn của một tác giả tên là Linh Cơ, như một kết luận :
 

Hạnh phúc thay đời ta có Cơm
Những người chồng tốt được danh thơm,
Đều nhờ Cơm cả, yêu Cơm lắm,
Đi đâu xa cũng nhớ về Cơm.

Mấy ông hư chẳng thiết gì Cơm

Ăn bánh trả tiền,  Phở ngọt thơm,
Đã “quen mui thấy mùi ăn mãi”
Đầy bụng về nhà chán bỏ Cơm
Mong ai cũng một dạ cùng Cơm
Ăn mãi ngon lành, mãi ngọt thơm

Cơm tẻ no, Phở cho chả thiết,
Đi đâu xa cũng nhớ về Cơm

                                                  Gã Siêu

Nước Nga trong tôi

Lang thang trên mạng tìm thấy cảm xúc của cô bạn Hồng Ân. đọc thấy hay nên rinh về đây thi thoảng đọc để nhớ về Ryazan. Cám ơn Hồng Ân đã cho anh về lại những kỷ niệm  của một thời không thể nào quên...

                                       Hoàng Thanh Hải

       
Mấy hôm nay , mùa đông nước Nga có vẻ như đang lùi dần, đã bắt đầu thấy ló ra những mảng đất, bầu trời cũng trong sáng hơn, thay vào màu xám ảm đạm đã hé ra một chút xanh dù mới chỉ là xanh nhạt. Bình minh bắt đầu sớm hơn với những nắng dù yếu ớt làm sáng bừng ô cửa sổ, đã bắt đầu nghe thấy lũ chim sẽ ríu ra rít rít. Những ai phải trãi qua một mùa đông dài giá rét cũng sẽ thấy phấn khởi khi đứng trước thời khắc giao mùa ấy. Và tôi cũng vậy! Cứ tưởng tượng đi giữa những tia nắng ấm áp, tiếng chim hot ríu rít, trên những thân cây nhú ra những chồi xanh, màu vàng của bồ công anh, màu trắng của những cái hoa lan chuông nhỏ bé mà thơm cực, hoa tulip thì đủ màu.. không khí thật nhộn nhịp, nhắm mắt hít thở một hơi không khí trong lành mát lạnh..

Tôi đang hớn hở vẽ nên phong cảnh mùa xuân, thì bạn tôi đi bên cạnh bảo: " Hãy nhìn tuyết đi!, nhìn như thể là lần cuối được nhìn thấy tuyết vì chỉ ít hôm nữa thôi số tuyết còn lại kia cũng sẽ tan biến hết, và có thể sẽ chẳng bao giờ mày nhin thấy tuyết một lần nữa trong đời, rồi sẽ nhớ cho mà xem". Câu nói làm tôi chợt khựng lại, nhiều cảm xúc dâng trào khi nghĩ đến ngày chia tay nước Nga, chia tay với những kỉ niệm cùng nước Nga trong 6 năm qua. Nhanh thật, mới ngày nào bỡ ngỡ đặt chân lên mảnh đất lạ lẫm này giờ đã gần đến ngày chia tay, vì là năm học cuối cùng tất cả đói với tôi trên nước Nga này bây giờ đều gọi là cuối cùng...  
Lại nhắc đến những ấn tượng về những ngày đầu làm quen với nước Nga, đặt chân lên đất Nga và được đón rời khỏi sân bay vào buổi chiều tối, Chưa nhìn thấy nước Nga tươi đẹp thế nào nhưng đã cảm giác được sự rộng lớn bao la. Lúc ấy trời mới vào thu nhưng với tôi - một người con phương nam chưa từng trãi cái giá rét mùa đông khi nào thì cái se lạnh mùa thu khi ấy cũng làm tôi co lại 
Mùa thu nước Nga thật đẹp. Chưa từng tận mắt thấy mùa thu bao giờ, nên khi được nhìn nước Nga dần đổi màu theo sắc lá cũng sẽ là một cảm giác không thể nào quên. Vẻ đẹp màu thu Nga có khen thêm nữa thì cũng bằng thừa, đã tốn không biết bao nhiêu giấy mực bao nhiêu thơ ca nhạc họa để ca ngợi rồi.

Xen lẫn với lá vàng là 1 loài cây có rất nhiều chùm quả đó (vừa mới biết nó mang 1 cái tên rất đẹp là Thanh Lương Trà. Những chùm quả ấy càng nổi bật lên thi lá cây rụng hết chỉ còn trái là trái thôi. quả đỏ tươi suốt nùa hè, suốt mùa thu, và cả mùa đông nữa..

 
Lúc còn ở nhà, chẳng thấy muà thu buồn mấy, mà nhiều khi còn thấy vui nữa, vì tháng 9 mùa thu là mủa tựu trường, còn có tết trung thu nữa chứ .Giờ thì đã biết tại sao người ta tả muà thu buồn thế, và cũng hiểu tại sao người ta bảo " tránh động vào cây mùa lá rụng...
Cứ nhìn thấy từng đám lá vàng rơi tả tơi sau mỗi cơn gió lùa qua mà thấy đau hết cả lòng, nhất là đang xa nhà
Mà đâu chỉ có mùa thu vừa đẹp vừa buồn, mùa đông cũng đẹp và buồn còn hơn ý chứ. Mùa đông đẹp nhiều và lãng mạng bởi những bông tuyết bay bay.. Đưa tay ra hứng lấy hứng bông tuyết đang nhẹ nhàng rớt trên tóc trên vai.. lần đầu tiên được nhìn tân mắt tinh thể tuyết nó đẹp tuуệt vời hơn cả hơn trên hình ảnh. Mùa đông nước Nga vừa dài vừa lạnh có tiếng ai cũng biết rồi,  
Nhớ lại lúc mới qua đây, nước Nga chào đón tôi bằng 1 mùa đông lạnh mà nhiệt độ có khi lên đến -40 độ, nghe nói gần 30 năm rồi mùa đông mới lại lạnh như thế
Năm đó người bạn học cùng tôi đã không chịu được cái lạnh ấy đã ngã bệnh và phải bỏ dở việc học về Việt Nam luôn không dám quay lại nữa.. Còn tôi , không hiểu may mắn làm sao khi mà tôi vốn không quen quàng khăn cũng không thích đội mũ..( Bây giờ vẫn không bao giờ đội mũ nhưng không thể thiếu khăn quàng cổ, thấy quàng khăn cũng đẹp nên quàng riết thành quen
Cái lạnh của mùa đông thì không sợ mấy , có thể khắc phục được chỉ cần mặc áo dày vào, khăn quàng cổ, nón len, bao tay... Nhưng ngán nhất là cái khoản phải đi trên những con đường băng bóng loáng. Sợ nhất bữa nào tự nhiên trời nắng sáng lên là hôm đó lạnh cắt da thịt mà đường thì trơn khủng khiếp.. đi trên những con đườg ấy rất khổ sở phải đi chầm chậm và rất mệt tim vì thỉnh thoảng trượt phát suýt té làm thót tim ( hì cũng đã vài lần bị ê mông , thật ra chuyện bị té là chuyện mình thường, thiên hạ cũng té như mình, nhưng dù sao cũng thấy quê quê hehe )  
Mùa đông lạnh cũng được, khó đi cũng được, nhưng phải lặn lội một mình trong cơn bão tuyết thì khó tránh khỏi cảm giác cô đơn.
Tôi chẳng bao giờ vô cớ mà khóc cả, duy chỉ có một lần.. Lần ấy tan học về thì đã chập tối, màu đông vốn rất mau tối, nó chỉ khác thường với tôi khi lúc đó đang cơn bão tuyết.. đâu còn cách nào khác hơn tôi phải mau về nhà.. một mình lũi thủi đi trong tuyết trong đêm khiến tôi cảm thấy tủi thân vô cùng. Ra đến bến xe buýt đứng đợi xe còn buồn hơn, cái bến vắng vẻ, chỉ tôi với một cặp trai gái.. Thấy họ bên nhau tay trong tay, sưởi âm che chở cho nhau..khiến tôi nghĩ tới mình mà tủi thân.. giá lúc này tôi cũng có một vòng tay, cũng như khi tôi một mình trên con đường trơn, tôi cũng chỉ ước, giá có một bàn tay để níu vững..  

Mùa đông nước Nga của tôi buồn thế thôi.. mùa xuân và mùa hè thì rất vui. Mùa xuân nước Nga rất ngắn, chắc khoảng chừng hai tuần, khi mà ta thấy không khi mát hơn , hoa đua nở và tiếng chim ca..
Vào mùa hè, nhất là khoảng tầm tháng 5 tháng 6 thì có thể chuẩn bị rượu thịt vào rừng chơi, có thể tăm sông hay đi dạo giữa rừng hái nhặt những trái thông khô. Đã trãi qua một mùa đông dài lạnh lẽo , chỉ nhìn thấy mỗi màu trắng xóa của tuyết cùng những thân cây khô đen, giờ đây khi lá trên cành đã xanh trở lại, con người ta lại thấy gần gũi với thiên nhiên hơn, muốn ngồi trên thảm cỏ xanh hay bên dòng sống hứng làn gió mát mùa hè là mùa hoạt động nên đường xá nhộn nhịp hơn, là mùa đi lại tự do nhất, tha hồ rong chơi.. hoặc chỉ cần xuống phố ngồi ngắm người qua lại thôi đã thấy vui rồi.. con gái Nga thì xinh khỏi nói , ái chà mỗi người đã là mỗi người mẫu trên đường rồi , nên ta tự cho phép mình làm ban giám khảo thi hoa hậu ...hehe:

---

Kể làm sao cho hết , diễn tả làm sao cho đủ. Chỉ biết rằng rồi đây tôi sẽ nhớ lắm, những sinh hoạt thường ngày, con đường mỗi ngày tôi đi qua, hình ảnh lớp học, từng gương mặt thầy cô , bạn bè rồi sẽ đi vào giấc mơ của tôi , tiếc nhớ ! Dám chắc rằng ai đã từng đến với nước Nga sẽ yêu nước Nga bằng tình yêu chung thủy nhất. Tôi cũng vậy, những kỉ niệm về nước Nga trong tôi vĩnh viễn không thể phai mờ!

                                                                    Hồng Ân 
                                                  (Hình có thay đổi so với bản gốc) 

Nhà ống và xe gắn máy: diện mạo hay bản sắc?

Bộ mặt đô thị là hình ảnh trực tiếp nhất thể hiện khía cạnh văn hóa xã hội của một đất nước. Sắc thái đô thị biểu hiện qua cách tổ chức không gian đô thị và không gian sinh hoạt xã hội.
Trên khía cạnh văn hóa quốc gia về nhận thức, trình độ, cách ứng xử nhìn từ góc độ đại chúng thì gia đình có thể được xem như là tế bào hình thành nên bộ mặt và không gian văn hóa quốc gia. Trong đó cái nết ăn ở của từng tế bào thể hiện và phản ảnh các giá trị cơ bản cấu thành tính cách của một dân tộc.
Người Việt Nam đang sống ở đâu và sống như thế nào trong cái không gian đô thị như hiện nay?
Bỏ qua những nhận định dài dòng mang tính biện minh cho một cái gì đó định sẵn; bỏ qua những câu nệ về văn hóa lịch sử nhì nhằng… Cứ nhìn thẳng vào thực tế những gì đang hình thành và diễn ra ngay trước mắt, không thể chối bỏ sự thực là hiện nay chúng ta đang sống trong những cái chợ, những cái chợ lớn nhỏ tùy theo quy mô của đô thị, của quần cư mà chúng ta đang hít thở và sinh hoạt mỗi ngày. 

Những cái chợ theo nghĩa đen nhiều hơn nghĩa bóng với đầy đủ tính chất, đầy đủ các mặt sáng tối của từ này. Những cái chợ này đã xóa hẳn cái tiếng tăm Hòn Ngọc Viễn Đông của Sài Gòn, đã từng ngày nuốt chửng cái không gian thấm đượm màu sắc văn hóa lịch sử của Hà Nội, đè lên cái nét thi ca tự tình của Huế, đang dồn cái không gian lãng mạn ngút ngàn hoa cỏ của Đà Lạt dần đi vào dĩ vãng…
Cái gì mà có sức tàn phá một cách cuồng bạo, chỉ trong một thời gian ngắn đã làm biến thể cả một bộ mặt đô thị, bộ mặt đất nước như thế?
Tại các đô thị lớn nhỏ hiện nay, 90% dân số sống trong các nhà ống và sử dụng xe gắn máy là phương tiện đi lại chính. Nhà ống và xe gắn máy, chắc chắn đã là hình thái của xã hội ta. Có ai hay cơ quan nào xem xét cạn cùng vấn đề này để trả lời câu hỏi: Nhà ống và xe gắn máy là diện mạo hay bản sắc của Việt Nam? Câu trả lời không khó, vấn đề là chúng ta có thực sự nhìn nhận thực tế đó hay còn đang mộng tưởng vào những viễn cảnh đô thị xa vời nào đó hoặc đang để mối quan tâm hoài vọng về những giá trị tinh thần xa lắc trong quá khứ! 

Nhà ống và xe gắn máy thực sự đã trở thành biểu tượng quốc gia. Biểu tượng: Hình ảnh + Tinh thần có tính chất phổ biến và trực tiếp tác động lên đời sống xã hội.
Không biết tự bao giờ và nguyên do từ đâu, người Việt bây giờ có lẽ đang sống và sắp đặt cuộc sống của mình theo kiểu đa hướng. Sự đa hướng là nguyên tắc tồn tại một cách có ý thức và vô thức trong suy nghĩ của mỗi người. Ai cũng thấy và cần phải biết làm cùng lúc nhiều việc khác nhau như là phương cách bắt buộc để tồn tại.
Đa phần sinh viên tốt nghiệp kiếm sống bằng công việc chẳng liên quan gì tới việc học trước đó; một quan chức nhà nước có thể ngồi vào bất cứ chiếc ghế nào và xử lý bất cứ loại công việc nào cũng được; trên đồng ruộng nay trồng cây này, mai cây kia và mốt lại hoàn toàn có thể trở thành nền nhà hay sân gôn… Nhà văn vừa viết vừa vẽ, nhạc sĩ vừa hát vừa phục vụ bia rượu cho các “thượng đế”; từ người mới biết đọc biết viết đến các bậc học giả ai cũng nói pha trộn lẫn lộn vào tiếng Việt cùng lúc mấy loại tiếng nước ngoài; tiền đồng, tiền đô, tiền Nhật, tiền châu Âu đều xài được.

Kiến trúc sư thường xuyên được các thân chủ yêu cầu thiết kế với tiêu chí: nhà tôi phải vừa ở vừa kinh doanh được, mặt bằng dành cho kinh doanh phải đáp ứng được nhiều dạng kinh doanh khác nhau, cụ thể là có thể cho thuê văn phòng, mở tiệm cắt tóc gội đầu, khi cần có thể cải biên thành quán ăn, khách sạn hay tiệm mát-xa… Thực tế trên đường phố hiện nay, có thể bên cạnh trụ sở công an là quán nhậu, rồi thì tiệm tạp hóa, thời trang, nhà giữ trẻ, quán karaoke, tiệm ăn… Ở đâu cũng kinh doanh mua bán, mua bán từ trong nhà ra tới lòng lề đường, đứng ngồi đủ kiểu. Người ta luôn cần một ngôi nhà đa dụng, mà một ngôi nhà đa dụng tốt nhất nên là một ngôi nhà mặt tiền.
Có cầu ắt có cung, thế là đô thị cứ lan rộng, nhiều khu đô thị mới đua nhau mọc lên với nhiều đường sá được xây dựng để đáp ứng nhu cầu mặt tiền. Nếu đô thị hiện hữu đã là những cái chợ thì đô thị mới cũng vậy, số vụ tai nạn giao thông không kiềm chế được bởi vì bây giờ người ta làm đường để bán đất chứ đâu phải để dùng cho giao thông!

Vấn đề đô thị lan rộng đã được thế giới rút ra nhiều bài học cay đắng, đô thị càng lan rộng thì không gian đô thị càng lâm vào bế tắc trên mọi mặt: giao thông, môi trường cảnh quan, phúc lợi xã hội… cộng thêm tệ nạn xã hội lan tràn không kiểm soát được, sự cân bằng môi trường sinh thái bị phá vỡ không gì cứu vãn được.
Đã là nhà ống thì nhất thiết phải sử dụng xe gắn máy. Phương tiện này có sự hữu hiệu không thay thế được. Chiếc xe gắn máy chiếm rất ít chỗ trong nhà, già trẻ, lớn bé, nam nữ đều sử dụng được, tiện lợi cho mọi mục đích đi lại và chuyên chở, khi cần có thể trở thành phương tiện sinh nhai và nhất là muốn dừng lại ở đâu cũng được. Nhà ống và xe gắn máy là hai mặt không thể tách rời của cơ cấu đô thị hiện nay, chúng tồn tại cộng sinh và như là một điều hiển nhiên tối ưu không phải bận tâm chọn lựa.
Dân tình bây giờ không phải tìm cách thích ứng với cơ cấu xã hội-môi trường đó mà chính là kiểu đô thị chợ với nhà ống và xe gắn máy đang quy định cách sống, cách ứng xử, cách suy nghĩ hay tựu trung màu sắc văn hóa của nó phủ lên toàn bộ đời sống xã hội đến từng cá nhân. 

Mới đầu thì tập cho quen, dần dà trở thành tập tính và tư duy của cộng đồng. Tập tính và tư duy của kẻ chợ đó là:
Sống theo kiểu tranh cướp nhau: không gian công cộng điển hình là vỉa hè thuộc quyền sử dụng của kẻ nào ngang ngược và bặm trợn hơn. Người ta không mảy may ưu tư về việc buôn gian bán lận lừa lọc người khác và có khi coi đó như là một thủ thuật kinh doanh tất yếu. Thậm chí có nhiều quan chức còn đặt vấn đề đưa vỉa hè vào thương trường.
Sống ích kỷ và hung bạo: bây giờ người ta sẵn sàng gây hấn, xung đột nhau chỉ vì những nguyên nhân nhỏ nhặt nhất, ai cũng tranh được phần mình bất kể quyền lợi và danh dự của người khác. Nam nữ, già trẻ đua nhau vặt trụi một vườn hoa ngày Tết chỉ trong một buổi tối; 500 nhân viên chuyên nghiệp mới đủ để bảo vệ mấy cành đào…?!
Sống mất trật tự, xem thường kỷ cương: bây giờ cái gì cũng chạy, giấy phép loại gì cũng chạy (mà giấy phép bây giờ rất nhiều), con cái đi học cũng chạy, đau ốm vào bệnh viện cũng chạy, chạy thủ tục, chạy án, chạy tới công sở, chạy tới đình chùa miếu mạo, từ người tử tế đến kẻ bất lương tất cả đều phải chạy và hình như việc gì cũng có chỗ để chạy. Sẽ ra sao với một đất nước mà điều không thể vẫn có cơ hội để trở thành có thể và cứ như vậy thì luật pháp và những quy tắc cộng đồng sẽ chỉ dùng để trang trí vì khi đó phần thắng luôn thuộc về kẻ giỏi chạy, biết chạy bất cứ ở đâu và bằng gì! 

Và cứ như thế xã hội ngày càng bát nháo, bát nháo không chỉ ở diện mạo của nó mà có sự góp phần một cách vô thức của từng cá thể cấu thành cái không gian giao tiếp, cái không gian tâm tưởng, cái không gian văn hóa…của cộng đồng chúng ta.
Trở lại vấn đề nhà ống và xe gắn máy, đã đến lúc xem xét vấn đề này không đơn thuần như là một diện mạo xã hội mà như một bản sắc quốc gia. Dẫu đau lòng, nhưng phải công nhận đó như là một sự thật hiển nhiên phải đối mặt, đó là một vấn đề văn hóa cấp quốc gia, là bộ mặt đất nước mà lương tri tối thiểu của người có chút suy nghĩ không thể bỏ qua hoặc ngó đi chỗ khác.
Có thể nào gọi là phát triển một khi phúc lợi xã hội ngày càng nghèo đi, diện mạo đất nước ngày càng luộm thuộm, lòng người ngày càng phân tán, nhỏ nhen. Nhiều đường sá được xây dựng, nhiều nhà cao tầng mọc lên, vật chất thời thượng tràn đầy, từ ngữ hiện đại và phong cách luôn được nói tới như một chuẩn mực sống văn minh và hội nhập. Nhưng phải chăng đó là một cách để che đậy sự nghèo nàn về tinh thần bên trong và biện minh cho sự tiếp nhận ào ạt màu sắc văn hóa ngoại lai tràn ngập; nó thúc con người lao vào cái bóng sáng ngoại nhập đó như con thiêu thân lao tới cái bóng đèn, xem đó là cái đích duy nhất, gạt sang một bên và bỏ lại sau lưng sự đằm thắm của nhân cách, sự tĩnh lặng của tinh thần. Mà đây mới là những giá trị bền vững cần có trên bình diện tồn tại của một cộng đồng, một dân tộc.
Có nhà văn nào đó đã nói một điều làm chúng ta phải suy nghĩ: Nếu không mục ruỗng từ bên trong thì không có gì từ bên ngoài có thể thâm nhập được.
Ngôi nhà, không gian sống, tế bào của xã hội bây giờ gần như không còn là nơi gìn giữ những giá trị tinh thần, những giá trị về màu sắc nhân văn riêng biệt trong tâm tính và tâm hồn của mỗi người Việt Nam tiếp nối từ thế hệ này sang thế hệ sau. Gia đình bây giờ tồn tại trong không gian xã hội, nơi mà ngôi nhà được dựng lên như là một giao điểm xã hội với mọi thứ xô bồ ngang dọc, mang đến toàn bộ tác động từ hoàn cảnh và môi trường chung quanh. Cái môi trường xã hội giàu sự đua chen và bắt chước lại rất nghèo về tinh thần và tính nhân văn.
Văn hóa không có trong những mộng ước. Văn hóa tồn tại trong thực tiễn đang diễn ra từng giây, từng phút, từng giờ, từng ngày. Mọi sự nhận định, phê phán, mọi sự mong muốn đều phải được rút ra từ phương pháp đối diện với cuộc đời, đối diện thẳng thắn với cội nguồn của sự việc. 

Mọi sự bàn luận, đánh giá sẽ trở nên sáo rỗng nếu không xuất phát từ những định nghĩa có tính chất cốt tử.
Không phải là nhà nghiên cứu khoa học xã hội chuyên nghiệp, không có hệ thống dữ liệu để tổng hợp cho cái nhìn toàn diện; không thông thạo lịch sử và không là nhà nghiên cứu văn hóa…, với cái nhìn hạn hẹp và có phần chủ quan của một kiến trúc sư hay quan sát, cộng thêm chút kiến thức và cảm nhận về lịch sử phát triển đô thị thế giới trên khía cạnh nhân văn, tôi muốn nêu lên một câu hỏi – theo sự chủ quan cá nhân – có ý nghĩa quan trọng và căn bản để tạo tiền đề, điểm xuất phát cho bài toán hoạch định xã hội: “Nhà ống và xe gắn máy: Diện mạo hay Bản sắc?”.


                                                          Võ Thành Lân